آبله‌ مرغان یک بیماری ویروسی عفونی است که عمدتاً کودکان را مبتلا می‌ کند اما می‌ تواند به بزرگسالان نیز منتقل شود و گاهی منجر به عوارض شدید شود. این بیماری توسط ویروس واریسلا زوستر (VZV) ایجاد می‌ شود و با یک راش پوستی خارش‌ دار و تاول‌ مانند که معمولاً از قفسه سینه ، پشت یا صورت شروع می‌ شود ، شناخته می‌ شود. به لطف برنامه‌ های واکسیناسیون ، موارد آبله‌ مرغان به‌ طور قابل توجهی کاهش یافته‌ اند ، اما هنوز هم شیوع‌ هایی رخ می‌ دهد. شناخت علائم ، علل ، مراحل و درمان آبله‌ مرغان به مدیریت و پیشگیری مؤثر بیماری کمک می‌ کند.

 

آبله مرغان - دکتر مژده سرلک - drsarlak.com

 

آیا آبله‌ مرغان یک بیماری عفونی است؟

آبله‌ مرغان یک عفونت است که توسط ویروس واریسلا زوستر (VZV) ایجاد می‌ شود. این بیماری به‌راحتی از طریق قطرات تنفسی یا تماس با تاول‌ های فرد آلوده منتقل می‌ شود. اگرچه این بیماری معمولاً در کودکان خفیف است ، اما می‌تواند در بزرگسالان ، زنان باردار و افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف ، عوارض شدید ایجاد کند. تشخیص زود هنگام توسط متخصص پوست و درمان مناسب می‌ تواند شدت علائم و خطر عوارض را کاهش دهد.

علل آبله مرغان

ویروس این بیماری از طریق دستگاه تنفسی یا پوست آسیب‌ دیده وارد بدن می‌ شود. عوامل موثر در شیوع آبله‌ مرغان عبارتند از:

  • تماس نزدیک با فرد آلوده
  • استنشاق قطرات حاوی ویروس
  • لمس سطوح یا تاول‌ های آلوده

مراحل بیماری 

آبله‌ مرغان در سه مرحله مجزا پیشرفت می‌ کند. شناخت این مراحل به تشخیص زود هنگام ، مدیریت و پیشگیری از عوارض کمک می‌ کند.

  • مرحله لکه‌ های قرمز (ماکول):

مرحله اول یا اولیه با لکه‌ های قرمز کوچک و صاف که به آن ماکول گفته می‌ شود ، شروع می‌ شود. این لکه‌ ها روی پوست ظاهر شده و معمولاً خارش دارند. ماکول‌ ها صاف و پراکنده هستند و ابتدا روی قفسه سینه ، پشت و صورت ظاهر می‌ شوند و سپس به سایر نقاط بدن گسترش می‌ یابند. این مرحله حدود ۱ تا ۲ روز طول می‌ کشد.

  • مرحله تاول (وزیکول):

در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت ، لکه‌ های قرمز به وزیکول‌ ها یا تاول‌ های پر از مایع تبدیل می‌ شوند. تاول‌ ها کوچک ، برجسته و پر از مایع شفاف هستند و ظاهری براق و حباب‌ مانند دارند.  این مرحله ۲ تا ۳ روز طول می‌ کشد.

  • مرحله پوسته و دلمه:

مرحله نهایی شامل خشک شدن تاول‌ ها و تشکیل دلمه یا پوسته است. تاول‌ ها می‌ ترکند و مایع آنها خارج می‌ شود و دلمه‌ های قهوه‌ ای رنگی تشکیل می‌ شود که با بهبود پوست می‌ افتد.  این مرحله می‌ تواند ۷ تا ۱۰ روز طول بکشد.

علائم آبله‌ مرغان

شناخت زودهنگام علائم برای مدیریت موثر بسیار مهم است. بیماری در مراحل مختلف با علائم خاصی همراه است.

علائم اولیه:

علائم اولیه آبله‌ مرغان شبیه آنفولانزا است و اغلب موارد زیر را شامل می شود:

  • تب: اغلب اولین علامت است ، در کودکان خفیف تا متوسط و در بزرگسالان ممکن است شدید باشد.
  • سردرد: سردرد خفیف و احساس ناخوشی عمومی معمولاً قبل از بروز جوش‌ ها ظاهر می‌ شود.
  • خستگی و بی‌ حالی: احساس خستگی یا ناخوشی عمومی یکی از علائم اولیه است.
  • کاهش اشتها: در شروع بیماری کاهش تمایل به غذا خوردن شایع است.

علاوه بر راش های پوستی ، ممکن است علائم زیر نیز دیده شود:

  • درد عضلات و مفاصل
  • گلودرد یا سرفه
  • خارش پوست که ممکن است به عفونت پوست منجر شود.

عوارض آبله‌ مرغان

اگرچه بیشتر موارد این بیماری خفیف است ، اما در گروه‌ های پرخطر مانند زنان باردار ، نوزادان ، بزرگسالان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف ، عوارض ممکن است رخ دهد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عفونت باکتریایی پوست: خارش و زدن راش پوستی باعث ورود باکتری و عفونت می‌ شود.
  • ذات‌الریه: شایع‌تر در بزرگسالان.
  • انسفالیت: التهاب مغز که نادر اما جدی است.
  • سندرم ری: مرتبط با مصرف آسپرین در کودکان هنگام عفونت ویروسی

درمان آبله‌ مرغان

اگرچه درمان قطعی برای آبله‌ مرغان وجود ندارد ، روش هایی به کاهش علائم ، پیشگیری از عوارض و تسریع بهبودی کمک می‌ کند.

  • آنتی‌ هیستامین‌ ها: مانند دیفن‌ هیدرامین برای کاهش خارش
  • لوسیون کالامین: تسکین خارش
  • حمام سرد با جوش‌ شیرین یا جو دوسر: کاهش تحریک پوست
  • استامینوفن: کاهش تب و درد به‌ صورت ایمن
  • اجتناب از آسپرین: به دلیل ارتباط با سندرم ری در کودکان
  • هیدراتاسیون: نوشیدن مایعات کافی برای جلوگیری از کم‌ آبی ، به‌ویژه هنگام تب
  • داروهای ضدویروسی: داروهای ضدویروسی مانند آسیکلوویر برای افراد در معرض خطر شدید آبله‌ مرغان توصیه می‌ شود.

درمان خانگی آبله‌ مرغان

مراقبت‌ های خانگی نقش مهمی در مدیریت آبله‌ مرغان دارد. نکات زیر به بهبود سریع‌ تر کمک می‌ کنند:

  • ناخن‌ ها را کوتاه نگه دارید تا از خارش زیاد جلوگیری شود.
  • دست‌ ها را مرتب بشویید تا ویروس کمتر منتقل شود.
  • لباس‌ های آزاد و تنفس‌ پذیر بپوشید.
  • محیط خنک نگه داشته شود تا خارش کاهش یابد.
  • استراحت کافی برای تقویت سیستم ایمنی بدن مهم است.

پیشگیری از آبله‌ مرغان

موثرترین راه پیشگیری ، واکسیناسیون است.
واکسن واریسلا در دو دوز تزریق می‌ شود:

  • دوز اول: بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی
  • دوز دوم: بین ۴ تا ۶ سالگی

بزرگسالانی که قبلاً آبله‌ مرغان نگرفته‌ اند یا واکسن نزده‌ اند ، به‌خصوص کارکنان بهداشت یا کسانی که با افراد پرخطر در تماس هستند ، باید واکسینه شوند. واکسیناسیون پس از مواجهه می‌ تواند شدت بیماری را کاهش دهد اگر ظرف ۳ تا ۵ روز بعد از تماس انجام شود.